คหกรรมศิลป์เขตพระนคร

 

ชื่อแหล่งวัฒนธรรม คหกรรมศิลป์ เขตพระนคร : แพร่งสรรพศาสตร์-แพร่งนรา-แพร่งภูธร
เสาชิงช้า นับเป็นย่านสำคัญแห่งหนึ่ง เป็นชุมชนที่อยู่รอบๆ เขตพระบรมมหาราชวัง ในสมัยอดีตได้มีการสร้างตึกขึ้นเพื่อให้เช่าทำการค้า นำสินค้าจากต่างประเทศมาขาย ทำให้ย่านเสาชิงช้าเป็นย่านการค้าที่ทันสมัยที่สุดในขณะนั้น ความคึกคักของย่านเสาชิงช้าได้ขยายตัวไปถึงบริเวณใกล้เคียงหลายแก่ง ซึ่งในขณะนั้นก็คือ “ย่านสามแพร่ง” เพราะมีการตัดทางเชื่อมระหว่างถนนอัษฎางค์ กับถนนตะนาวในสมัยรัชกาลที่ 5 ทำให้พื้นที่บริเวณวังของเจ้านาย 3 แห่ง คือ วังกรมพระนราธิปประพันธ์วงศ์ วังกรมหมื่นภูธเรศธำรงศักดิ์ และวังกรมหลวงสรรสาตรศุภกิจ ถูกถนนตัดผ่านกลางจนเกิดเป็นทางสามแพร่ง ถนนแพร่งนรา และถนนแพร่งภูธร ย่านสามแพร่งกลายเป็นย่านการค้าที่คึกคักมากที่สุดในสมัยรัชกาลที่ 5 ถึงสมัยรัชกาลที่ 6 มีห้างร้านมากมาย ทั้งร้านของชาวจีน ร้านทอง ร้านอาหาร ห้างขายสินค้าชื่อดังของฝรั่งและโรงละครปรีดาลัย โรงแสดงละครร้องแห่งแรกของไทย ที่ช่วยสร้างความตื่นตาตื่นใน และสร้างชื่อเสียงให้เป็นที่รู้จักให้แก่ย่านสามแพร่งนี้ยิ่งขึ้น

“แพร่งสรรพศาสตร์” หรือแพร่งสรรพสารตร เป็นย่านการค้าที่อยู่ระหว่างถนนตะนาวกับถนนอัษฎางค์ อยู่ทางทิศเหนือของแพร่งนรา มีร้านอาหารหลากหลาย เช่น ร้านชูถิ่นขนมหวาน ร้านขนมเบื้องไทยแม่ละเมียด ร้านราดหน้า 40 ปี ร้านไก่ย่างโบราณ ภัตตาคารไก่ย่างรสเด็ด ร้านผลไม้แช่อิ่ม 
“แพร่งนรา” เป็นย่านการค้าที่ตั้งอยู่ระหว่างวัสดุทัศนเพทวรารามราบวรหมาวิหารกับวัดมหรรณพารามวรวิหาร ระหว่างถนนตะนาวและถนนอัษฎางค์ อยู่ทางทิศเหนือของแพร่งภูธร และอยู่ทางทิศใต้ของแพร่งสรรพศาสตร์ แต่เดิมเป็นวังวรวรรณ ที่ประทับของพระเจ้าบรมวงศ์เธอพระองค์เจ้าวรวรรณากร กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ เคยเป็นที่ตั้งโรงละครปรีดาลัย ซึ่งเป็นโรงแสดงละครร้องแห่งแรกของไทย เป็นย่านร้านอาหารก่าแก่นานาชนิดอีกแห่งหนึ่งเช่น ขนมเบื้องนราร้านเดิม ขนมเบื้องโบราณสูตรคิดค้นเอง เปิดขายมากกว่า 75 ปี ร้านกวยจั๊บน้ำข้นมัสยา ร้านขนมจีนน้ำยาปลาช่อนคุณจันทร์แพร่งนรา ร้านเฮียหลอชวนชิม ร้านข้าวหมูแดงเฮียเถ้า 
“แพร่งภูธร” เป็นย่านการค้าที่อยู่ระหว่างถนนตะนาวและถนนอัษฎางค์ ริมคลองหลอดเชิงสะพานช้างโรงสี เดิมคือ วังสะพานช้างโรงสี วังเหนือ อยู่ทางทิศใต้ของแพร่งนรา เป็นแหล่งรวมร้านอาหารเก่าแก่ที่สืบทอดมาจากบรรพบุรษ และร้านสมัยใหม่หลายแห่ง เช่น ร้าน ก.พานิช ร้านโชติจิตร ร้านก๋วยเตี๋ยวเนื้อกิมทอง ร้านบะหมี่แพร่งภูธร ร้านเปาะเปี๊ยสองหมวย ร้านโจนมสด ร้านยี่เหลา ตั้งจั้วหลี ร้านอาหารจีนเก่าแก่ ร้านบุญทอนโภชนา ร้านสมองหมูเชลล์ชวนชิม ร้านตำยำมันสมองหมู ร้านโภชน์สภาคาร (ร้านกุ๊กสมเด็จ เปิดขายมากกว่า 80 ปี) ร้านใบชาอ๋องอิวกี่ และร้านไอศกรีมมนัฐพร 

ตลาดพาหุรัด บริเวณถนนพาหุรัดหรือคนไทยรู้จักกันว่าเป็นตลาดแขก เพราะมีชาวอินเดียจำนวนมากทำการค้าขายอยู่ในตลาดนี้ ซึ้งตั้งอยู่ถนนพาหุรัด เป็นถนนเก่าแก่สร้างโดยพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า เพื่ออุทิศส่วนกุศลและเป็นอนุสรณ์แด่เจ้าฟ้าพาหุรัดมณีชัยกรมพระเทพนรีรัตน์ พระราชธิดาซึ่งประสูติจากสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ และสิ้นพระชนม์ขณะพระชันษา 10 ปี 
ตลาดพาหุรัดเป็นแหล่งขายผ้าตัดเสื้อ เสื้อสำเร็จ ของใช้แบบอินเดีย รวมทั้งอาหารอินเดีย เป็นศูนย์กลางทางสังคมของชาวซิกข์ซึ่งอพยพมาอยู่ในกรุงเทพมหานครใน พ.ศ. 2454 มีศูนย์กลางศาสนาในประเทศไทย ณ สมาคมศรีคุรุสิงห์สภา ซึ่งเป็นศูนย์รวมของชาวซิกข์ อยู่ในบริเวณนั้น บริเวณใกล้เคียงมีสถานที่สำคัญคือ ห้างดิโอล์สยาม และห้างเซ็นทรัล วังบูรพา

ที่อยู่ : ย่านสามแพร่ง ตั้งอยู่ที่ถนนตะนาว-อัษฎางค์ แขวงศาลเจ้าพ่อเสือ เขตพระนคร กรุงเพทมหานคร 10200 โทร. 0 2222 8500, ตลาดพาหุรัด ตั้งอยู่ที่ถนนจักรเพชร แขวงวังบูรพา แขวงวังบูรพาภิรมย์ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร 10200 โทร 0 2221 1111, 0 2221 2833 และ 0 2221 2942

รถโดยสารประจำทาง : ย่านสามแพร่ง สาย 2, 12, 15, 19, 31, 33, 39, 42, 44, 47, 59, 60, 68, 70, 79, 82, 86 201, ปอ.3, ปอ.9, ปอ.11, ปอ.39, ปอ.44, ปอ.157 ลงที่ป้ายสี่แยกคอกวัว, ตลาดพาหุรัด สาย 73, 40, 53

 

แหล่งข้อมูล: โครงการจัดทำแผนที่แหล่งวัฒนธรรมท้องถิ่นมีชีวิต 

                สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว  กรุงเทพมหานคร