ช่างฝีมือเขตบางกอกน้อย

 

1.ชื่อแหล่งวัฒนธรรม ช่างฝีมือ เขตบางกอกน้อย : ขันลงหิน บ้านบุ

อาชีพการทำขันลงหินว่าเริ่มขึ้นในสมัยปลายกรุงธนบุรี ซึ่งสืบทอดกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ “บ้านบุ” เป็นย่านที่ทำขันลงหินหรือขันบุมาแต่โบราณซึ่งมีเรื่องเล่าสืบต่อกันมาในชุมชนว่า บรรพบุรุษของชาวบ้านบุเป็นชาวกรุงศรีอยุธยาได้อพยพมาตั้งหมู่บ้านภายหลังจากเสียกรุงเมื่อ พ.ศ. 2310 ชุมชนบ้านบุจึงก่อตั้งขึ้นในสมัยกรุงธนบุรี เมื่อมีการตั้งราชธานีเป็นการมั่นคงแล้ว ชาวบ้านผู้เคยประกอบอาชีพช่างบุ รวมกลุ่มกันตั้งบ้านเมืองบริเวณปากคลองบางกอกน้อย และยังคงดำรงชีพด้วยการทำภาชนะเครื่องทองลงหิน และสืบเชื้อสายถ่ายทอดวิชาช่างบุต่อเนื่องกันมาหลายช่วงอายุคน

การทำขันบุของชาวบ้านบุใช้ทองสัมฤทธิ์ คือโลหะผสมระหว่างทองแดงกับดีบุกเป็นวัตถุดิบ บางครั้งจึงเรียกว่า “เครื่องสัมฤทธิ์” การนำทองสัมฤทธิ์มาตีแผ่ขึ้นรูปเป็นภาชนะ คือการช่างที่เรียกว่าการบุ

การทำขันลงหินถือเป็นหัตถกรรมในครัวเรือน ช่างฝีมือชาวบ้านบุจะทำงานเป็นช่างอิสระตามบ้านหรือเป็นช่างให้กับโรงงานขนาดใหญ่ การทำงานมักแบ่งงานกันไปตามขั้นตอนการผลิตและฝีมือแรงงาน โดยฝ่ายชายจะทำงานหน้าเตา เป็นช่างหลอม ช่างแผ่ และช่างตี ซึ่งเป็นงานหนักและใช้ความเชี่ยวชาญสูง ต้องทำงานอยู่กับเตาร้อน ๆ ทั้งวัน ส่วนฝ่ายหญิงจึงรับหน้าที่เป็นช่างลาย ช่างตะไบ และช่างกลึง

ที่อยู่ : ตรอกบ้านบุ ซอยจรัญสนิทวงศ์ 32 ถนนจรัญสนิทวงศ์ แขวง ศิริราช เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร 10700

รถโดยสารประจำทาง : สาย 40, 42, 57, 68, 79, 80, 108, 146

 2.ชื่อแหล่งวัฒนธรรม ช่างฝีมือ เขตบางกอกน้อย : สมชัยดนตรีไทย

สมชัยดนตรีไทยเป็นกิจการของนายสมชัย ชำพาลี ซึ่งเป็นคนไทยเชื้อสายจีน เดิมมีถิ่นฐานอยู่ที่จังหวัดกาญจนบุรี ได้เรียนรู้การเล่นดนตรีไทยจากบิดา จากนั้นมีโอกาสเข้ามาในกรุงเทพมหานคร จึงได้เริ่มออกแบบระนาดขึ้นเองเพื่อให้เหมาะสมกับสรีระของตัวเอง เมื่อทำได้ดีจึงเริ่มทำเครื่องดนตรีอื่น ๆ และได้ดำเนินธุรกิจการทำเครื่องดนตรีไทยทุกชนิดสืบมาจนถึงปัจจุบัน เครื่องดนตรีที่ทำ เช่น ระนาด จะเข้ ขิม ฆ้องวง ฯลฯ นายสมชัยผลิตเครื่องดนตรีที่มีคุณภาพให้กับหน่วยงานต่าง ๆ อย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 35 ปีแล้ว และมีโรงงานใหญ่อยู่ที่จังหวัดกาญจนบุรี นอกจากนี้ยังได้ฝึกฝนพัฒนาช่างทำเครื่องดนตรีไทยอยู่สม่ำเสมอเพื่อให้การผลิตมีคุณภาพที่ดีอย่างต่อเนื่อง ผู้สนใจสามารถนัดหมายเข้าชมได้ทุกวัน

ที่อยู่ : สมชัยดนตรีไทย 795/3 ซอยวัดยางสุทธาราม ถนนพรานนก แขวงบ้านช่างหล่อ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร 10700 โทร. 0 2411 2528, 0 2866 0692

รถโดยสารประจำทาง : สาย 40, 56, 81, 91, 157

 

แหล่งข้อมูล: โครงการจัดทำแผนที่แหล่งวัฒนธรรมท้องถิ่นมีชีวิต 

                สำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว  กรุงเทพมหานคร